مرتضى راوندى
12
تاريخ اجتماعى ايران ( فارسي )
ميليون تخمينزده مىشد كه با انتزاع قفقاز و تركستان و بلوچستان از ايران پنجاه درصد تقليل يافت . در سال 1935 دايرة المعارف بريتانيا جمعيت ايران را 155 ، 055 ، 15 نفر ذكر كرده است . شهرهاى عمده و با جمعيت به طريق زير ذكر شده است : محل / جمعيت / محل / جمعيت آبادان / 055 / 40 / زنجان / 612 / 45 اردبيل / 805 / 44 / سلطان آباد / 987 / 54 اروميه / 843 / 49 / شيراز / 850 / 119 اصفهان / 140 / 100 / قزوين / 013 / 60 پهلوى / 997 / 41 / كرمان / 525 / 59 تبريز / 949 / 219 / كرمانشاه / 159 / 70 تهران / 241 / 360 / مراغه / 372 / 45 رشت / 876 / 89 / مشهد / 350 / 139 همدان / 852 / 99 بنابه گفتهء ابتهاج ( ص 28 ) در حدود 14 ميليون از جمعيت ايران مسلمان شيعه . . . و تقريبا يك ميليون نفر كه اغلب كردهاى شمال غربى ايران مىباشند ، سنى هستند . هفتصد هزار نفر از كردها از فرقهء شافعى پيروى مىكنند . در بين تركمنها و قبايل ديگر خراسان ، عدهاى حنفى هستند . اسماعيليها تحت رهبرى آقا خان در خراسان عدهاى پيرو دارند . مسيحيها ( ارامنه ، آسوريها ) در حدود 120 هزار نفرند ؛ و 45 هزار يهودى و 14 هزار زرتشتى و صد هزار بهايى در ايران زندگى مىكنند . كرزن ، سايكس و ويلسون نيز شرح كاملى راجع به مذاهب و عقايد دينى در ايران نوشتهاند ، ولى كتاب ابتهاج از آن جمله تازهتر است . . . » « 1 » جمعيت در ايران امروز در ايران در بيست - سى سال اخير در نتيجهء مبارزه با آبله و مالاريا و توجه به مسائل بهداشتى ميزان مرگومير نقصان يافته ولى در دهات همچنان ميزان مرگومير زياد است و مردم بىخبر مخصوصا در مناطق جنوبى ايران هنوز براى درمان دردهاى جسمى و روحى خويش به جادو و جنبل و وسايل غير علمى ديگر متوسل مىشوند . « رقمى كه دربارهء مرگومير نوزادان در دهات داريم ( تا 12 ماهگى ) نتيجهء آمارگيرى نمونهاى روستاهاى جنوب تهران و بالغ بر 216 در هزار است . چند آمارگيرى محدود نيز كه براى اطلاع از مرگومير نوزادان در محلات مختلف تهران انجام گرفته اعدادى را در همين حدود براى محلات جنوب شهر نشان مىدهد . . . بااين حال جمعيت تقريبا به ميزان 30 در هزار يا به عبارت ديگر 3 % در سال رو به افزايش است . . . » « 2 » « از كل جمعيت شاغل ايران كه در سال 1335 به 000 ، 908 ، 5 نفر بالغ بوده است
--> ( 1 ) . مردمشناسى ايران ، پيشين ، ص 6 - 34 ( به اختصار ) . ( 2 ) . مقدمهيى بر جامعهشناسى ايران ، پيشين ، ص 60 ( به اختصار ) .